WHO w swoich zaleceniach żywieniowych na okres pandemii wskazuje na potrzebę jeszcze większego spożycia tych produktów (5 porcji warzyw i 4 porcje owoców w ciągu dnia). Pomimo istniejących od lat zaleceń badania jednoznacznie wskazują, że te grupy żywności rzadko występują w diecie Polaków. W świetle ogólnokrajowego „Chcieliśmy zbadać, ile owoców i warzyw należy jeść, aby uzyskać maksymalną ochronę przed chorobami i przedwczesną śmiercią. Nasze wyniki sugerują, że choć pięć porcji owoców i warzyw wystarcza, to ich zwiększenie do 10 dziennie przynosi znacznie lepsze rezultaty” - powiedział dr Dagfinn Aune, główny autor badań ze School of Public Health at Imperial. Ten akt prawny określał. sposoby ustalania i przestrzegania wymagań jakościowych dla świeżych owoców i warzyw oraz system kontroli, reguły obrotu handlowego z krajami trzecimi. Obecnie w UE obowiązuje rozporządzenie Rady nr 2200/96, które ukazało się w 1996 r. i zawiera tylko niewielkie zmiany w stosunku do poprzedniego. Transport owoców – podstawowe informacje. W przeciwieństwie do większości warzyw, owoce znacznie szybciej ulegają uszkodzeniom, ciemnieją pod wpływem mrozu i gniją w cieple. Różne gatunki owoców wymagają odmiennych warunków, na przykład: wiśnie należy przewozić temperaturze 0°C i do 95% wilgotności, a mandarynki zachowują Jak tabela pokazuje, sąsiedztwo ogórków jest korzystne między innymi dla cebuli, pietruszki, czy też czosnku. Natomiast sąsiedztwo warzyw takich jak pomidor, papryka, cukinia, czy też dynia nie będzie dobrym pomysłem. Uprawa warzyw na działce przy zachowaniu zasad na dobre sąsiedztwo warzyw przyniesie przede wszystkim urodzajne plony. Jak już zostało wspomniane, jeżeli chodzi o przechowywanie owoców i warzyw to wszystko zależy od tego, jakie to są owoce i warzywa. Inaczej będą przechowywane warzywa, takie jak ziemniaki a inaczej pomidory czy papryka. To samo dotyczy owoców – jabłka nie potrzebują tak drastycznych warunków, jak maliny czy jeżyny. należy wybrać dodatkową porcję warzyw. 1 1 OWOCE 1-2 1-2 PRODUKTY ZBOŻOWE 3,5-4 5 MLEKO I PRODUKTY MLECZNE 2,5 3 MIĘSO, DRÓB, RYBY I ICH BIAŁKOWE ZAMIENNIKI 1 1 TŁUSZCZE DODANE 1,5 2 PŁYNY NIESŁODZONE 8 szklanek 8 szklanek UNIKAJ SOLI! STOSUJ PRZYPRAWY ZIOŁOWE 1 porcję poszczególnych produktów możesz dzielić. Klasa 1. Uporządkuj grupy owoców i warzyw według podanych kolorów Sortowanie według grup. wg Peterwas. Zerówka. kolory , i zaznaczanie warzyw ,owoców i rzeczy na poziomie zarówki Test. wg Martynecz. Rozpoznaj wyrazy ukryte w nazwach warzyw i owoców Test. wg Kossowska. Zerówka Klasa 1. Plastikowe skrzynki: sekret świeżości warzyw i owoców. Zasada 1 - zachowaj świeżość Zasada 2 - zadbaj o bezpieczny transport Zasada 3 - wybierz odpowiednie skrzynki na warzywa i owoce Zasada 4 - spełnij wszystkie regulacje prawne dot. transportu. Świeże warzywa i owoce charakteryzują się tzw. niską podatnością transportową Zachęcamy do zapoznania się z informacjami nt. właściwości odżywczych i zdrowotnych soków, smoothie, musów, nektarów i napojów z owoców i warzyw oraz faktami i mitami nt. produktów sokowniczych. Materiały zostały przygotowane przy współpracy z niezależnymi ekspertami z ośrodków akademickich i instytucji badawczo - naukowych. 7boI. Wprowadzanie warzyw do diety niemowlaka najlepiej zacząć od marchewki. Warzywa i owoce w diecie niemowlaka są bardzo cenne dla zdrowia. Jednak nie każdy owoc czy warzywo jest tak samo bogate w witaminy. Dowiedz się jakie owoce i warzywa powinny się znaleźć w diecie niemowlaka? Warzywa i owoce to podstawa rozszerzania diety dziecka. Zgodnie z nowym schematem żywienia niemowląt nie ma znaczenia, które warzywa i owoce zaczniemy podawać maluchowi w pierwszej kolejności, a które dopiero po pewnym czasie. Ważne jest natomiast, by warzywa i owoce w diecie niemowlaka zagościły na stałe. Warto dawać mu zwłaszcza te warzywa i owoce, które zawierają najwięcej witamin i składników mineralnych, niezbędnych podczas intensywnego rozwoju, jaki ma miejsce w pierwszych dwóch latach życia dziecka. Warzywa i owoce dla niemowlaka: marchewka dobra dla oczu Jest źródłem beta-karotenu, który poprawia zdolności adaptacyjne rogówki oka, umożliwiając widzenie w ciemności. Zawiera też błonnik, który reguluje pracę przewodu pokarmowego (warto ją dawać podczas biegunki). Czytaj: Poznaj zasady rozszerzania diety niemowlaka Rozszerzanie diety: jak rozszerzyć dietę niemowlaka karmionego piersią? Szpinak wspiera serce Jego liście są źródłem żelaza, białka, magnezu i fosforu, kwasu foliowego, a także witamin A, C, K i E. Badania potwierdziły, że zawarte w nim przeciwutleniacze oraz magnez dobrze wpływają na układ sercowo- -naczyniowy. Buraki zapobiegają anemii Warzywa te zawierają niewiele witaminy C i B1, sporo kwasu foliowego, są za to bogate w pierwiastki mineralne: żelazo, wapń, potas, magnez, mangan, sód, chlor, miedź, fluor, cynk, a nawet stosunkowo rzadko spotykane w warzywach cez i rubid. Te warzywa w diecie mają właściwości krwiotwórcze, dzięki czemu zapobiegają anemii. Zawarte w nich barwniki są bardzo silnymi przeciwutleniaczami i kilkakrotnie zwiększają ilość tlenu przyswajanego przez komórki, co wspomaga układ krwionośny. Wspomagają też walkę z wirusami podczas infekcji. Czytaj: Jak wzmocnić odporność u dziecka Napoje dla dziecka: Co podawać dziecku do picia? Brokuły wzmacniają stawy i oczy Te warzywa są bogate w witaminę C, niezbędną do wytwarzania włókien kolagenu, budującego chrząstkę stawów i odpowiadającego za kondycję ścięgien, a także odgrywającą ważną rolę w procesie przyswajania żelaza. Dieta niemowlaka spożywającego brokuły wzbogaci się również o spore ilości witaminy A, która dobrze wpływa na wzrok, a także wapń i potas. Czytaj: Owoce dla niemowlaka: musy, przeciery, soki. Jak podawać niemowlakowi owoce? Zobacz wideo: Gotowe dania ze słoiczka Pierwsze warzywa i owoce w diecie niemowlaka Na samym początku rozszerzania diety niemowlaka wszystkie warzywa i owoce powinny być przetarte na papkę – owoce można miksować surowe, warzywa po ugotowaniu. Papki z owoców można dawać maluchowi jako przekąskę między posiłkami, z warzyw zaś przygotowywać zupkę jarzynową (z dodatkiem mięsa). Malec może je też dostawać w postaci soku, najlepiej przecierowego (warto kupować gotowe soki dla niemowląt). Wprowadzanie warzyw i owoców do diety niemowlaka można rozpocząć od mieszania z kaszką po uprzednim dokładnym rozdrobnieniu. W 11.–12. miesiąca życia warzywa mogą być dodatkiem do głównego posiłku mięsnego i wtedy można podawać je w postaci surówki. Warto skropić je odrobiną oliwy, bo dzięki temu organizm przyswoi witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. Jabłka zapobiegają anemii i zaparciom Te owoce w diecie niemowlaka zapewnią dużo potasu, który reguluje gospodarkę wodną, i żelaza, zapobiegającego anemii. Bogate są również w witaminę C i P (to połączenie uszczelnia ścianki włosowatych naczyń krwionośnych) oraz pektyny, regulujące florę bakteryjną jelit i zapobiegające zaparciom. Czytaj: Pobierz schemat żywienia niemowląt karmionych piersią i butelką Brzoskwinie wspomagają kości i proces trawienia Są cennym źródłem błonnika, który reguluje pracę układu pokarmowego, obfitują także w wapń, niezbędny dla kości. Zawierają spore ilości beta-karotenu, witamin z grupy B, witaminy PP i C, a także żelaza i magnezu. Gruszki poprawiają pracę tarczycy i mózgu Gruszki jako jedne z nielicznych owoców zawierają jod, który dobrze działa na tarczycę, a także brom, niezbędny dla pracy mózgu. Te owoce w diecie dziecka są też źródłem boru, pierwiastka wspomagającego pracę szarych komórek i zwiększającego zdolności koncentracji, a także zapobiegającego zbyt szybkiej utracie wapnia z kości. Są także bogate w potas i witaminy A, C, K, i z grupy B. Czytaj: Jak zwalczyć zaburzenia koncentracji u dzieci Banany dodają energii i wspierają serce Są źródłem cukrów prostych, zapewniających szybki zastrzyk energii, a także potasu i magnezu, ważnych dla prawidłowej pracy serca. Zawierają również błonnik (dlatego sprawdzają się w przypadku zaparć) i witaminę C. Pytanie nadesłane do Redakcji Jakie warzywa uwzględniać w diecie dziecka? Jak je przygotowywać i przechowywać? Które wybrać w zimie – świeże czy mrożone? Czy warzywa z upraw ekologicznych mają jakąkolwiek przewagę nad innymi? Odpowiedziała dr inż. Joanna Rachtan-Janicka Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Warzywa i owoce stanowią podstawę zdrowego żywienia i stylu życia dzieci i młodzieży opracowaną przez Instytut Żywności i Żywienia (IŻŻ). Warzywa powinny być składnikiem codziennej diety, jako źródło witamin (zwłaszcza wit. C), ß-karotenu, kwasu foliowego, składników mineralnych (wapnia, magnezu, potasu i sodu) oraz błonnika. Większość warzyw i owoców charakteryzuje się dużą zawartością wody w stosunku do masy i objętości, dzięki czemu ich wartość kaloryczna jest raczej mała. Proporcja w spożyciu warzyw do owoców powinna wynosić 3:1. W jadłospisie pacjenta powinny się pojawić różne produkty: liściaste warzywa (szpinak, sałata rzymska, sałata, cykoria, kapusta biała, włoska, pekińska i pak choi, jarmuż, brukselka, seler naciowy, natka pietruszki, koperek, szczypiorek, a także kiełki) warzywa kolorowe (marchew, buraki i boćwina, papryka, dynia, kapusta czerwona, bataty, pomidory) pozostałe warzywa (pietruszka, seler, ogórki, fasolka szparagowa, cukinia, kabaczek, kalarepa, brokuły, kalafior, bakłażan i szparagi). Preferuje się spożycie warzyw surowych lub poddanych krótkotrwałej obróbce termicznej, aby zachować ich wartość odżywczą, smak i konsystencję. Obecnie w Polsce nie ma problemu z dostępnością warzyw, także zimą. Warzywa blanszowane (zanurzone i gotowane we wrzątku przez 1–5 min w celu inaktywacji enzymów odpowiedzialnych za brunatnienie żywności), a następnie mrożone i ponownie gotowane (pieczone, duszone) tracą w czasie tych procesów znaczną część witamin, dlatego ich wartość odżywcza, w porównaniu ze świeżymi, surowymi warzywami, zmniejsza się. Zmienia się także ich konsystencja przez destrukcyjny wpływ kryształków lodu powstających w czasie zamrażania. Jednak nie ma innych przeciwwskazań do ich stosowania w diecie dzieci. Mrożone warzywa mogą stanowić alternatywę, gdy trzeba szybko przygotować posiłek. U dzieci zaleca się ograniczenie spożycia produktów w occie i z dużą ilością soli (np. ogórki kiszone), gdyż nadmiar sodu w diecie przyczynia się do rozwoju nadciśnienia tętniczego. Produkty te powinny stanowić element urozmaiconej diety, a nie jedyny rodzaj spożywanych przez dziecko warzyw. Żywność ekologiczną (bio, organic) uzyskuje się z produktów roślinnych i zwierzęcych, które zostały wytworzone w gospodarstwach systemu ekologicznego. Ten sposób produkcji żywności ma przede wszystkim zapewnić wysoki stopień bioróżnorodności, ochronę zasobów naturalnych, wysokie standardy dotyczące dobrostanu zwierząt oraz produkcję żywności przy użyciu substancji naturalnych i naturalnych procesów. Cały proces pozyskiwania żywności ekologicznej podlega kontroli – od etapu otrzymania surowca do wytworzenia produktu końcowego. Gospodarstwa rolne i producenci żywności ekologicznej są co roku rygorystycznie sprawdzani. Kontrola taka obejmuje ocenę warunków środowiska i uprawy roślin, a w przypadku producentów żywności także kontrolę dostawców, czy stosowane technologie przetwarzania obejmują na przykład zakaz stosowania organizmów modyfikowanych genetycznie. Jednostki certyfikujące monitorują, czy rolnik/producent stosuje się do wymogów Ustawy o rolnictwie ekologicznym i na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli wydają certyfikaty potwierdzające spełnienie wszystkich wymaganych kryteriów. Certyfikat nie jest przyznawany „dożywotnio”, a stwierdzenie niezgodności w uprawie lub produkcji skutkuje odebraniem prawa do oznaczania produktów znakiem i nazwą rolnictwa ekologicznego. Certyfikat bio nie daje pewności, że wartość odżywcza lub smak produktu będzie lepsza niż analogicznego produktu otrzymanego metodami konwencjonalnymi, choć ostatnie badania wykazały, że owoce i warzywa otrzymywane w systemach rolnictwa ekologicznego cechują się większą zawartością substancji przeciwutleniających (polifenole i antocyjany) oraz 4-krotnie mniejszą zawartością kadmu, w porównaniu z produktami otrzymanymi w ramach upraw konwencjonalnych, ale nie stwierdzono istotnych różnic w zawartości pozostałych składników odżywczych. Należy pamiętać, że oznaczenia na produktach „eko”, „organic” i „bio” są równoważne. W Polsce najczęściej używa się określeń „eko/eco” lub „ekologiczny”, w krajach anglojęzycznych „organic”, a niemieckojęzycznych „bio”. Wszystkie te określenia powinny oznaczać produkt rolnictwa ekologicznego otrzymany przy zachowaniu wszystkich wymogów związanych z jego produkcją i kontrolą. Żywność otrzymywana z systemów rolnictwa ekologicznego zyskuje na popularności i ma (często znacznie) większą cenę, co jest uzasadnione czasem i nakładem pracy, licznymi ograniczeniami i wymaganiami oraz kosztem kontroli i certyfikacji w porównaniu z podobnymi produktami otrzymywanymi przy użyciu środków ochrony roślin i nawozów sztucznych. Niestety chęć zysku sprawia, że zdarzają się nieuczciwi producenci, którzy zamieszczają własne logo na produktach – ich kolorystyka lub wzór graficzny może przypominać logo rolnictwa ekologicznego, dlatego zawsze należy uważnie czytać etykiety. Piśmiennictwo: 1. Barański M., Srednicka-Tober D., Volakakis N. i wsp.: Higher antioxidant and lower cadmium concentrations and lower incidence of pesticide residues in organically grown crops: a systematic literature review and meta-analyses. Br. J. Nutr., 2014; 26: 1–18 2. Cielecka E., Dereń K.: Jakość żywności dla niemowląt i małych dzieci. Problemy Higieny i Epidemiologii, 2011; 92 (2): 187–192 3. Dangour Dodhia Hayter A. i wsp.: Nutritional quality of organic foods: a systematic review. Am. J. Clin. Nutr., 2009; 90: 680–685 4. Hoefkens C., Verbeke W., Aertsens J. i wsp.: The nutritional and toxicological value of organic vegetables Consumer perception versus scientific evidence. Br. Food J., 2009; 111: 1062–1077 5. 6. 7. Szajewska H., Horvath A. (red.): Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Kraków, Medycyna Praktyczna, 2017 8. Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 9. Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. 09. Nr 116, poz. 975) z późniejszymi zmianami Dieta dziecka powinna być bogata w wartościowe owoce. Na szczęście większość dzieci bardzo chętnie zjada owoce. Czasem jednak rodzice popełniają błąd i podają je jedynie w formie deserów, soków, kompotów. Dosładzanie i miksowanie nie daje dzieciom możliwości poznania prawdziwego smaku owoców. Tymczasem dzieci najchętniej sięgają po owoce prosto z krzaka lub drzewa. Niekiedy porcja owoców zastępuje im śniadanie. Jakie owoce są szczególnie polecane dzieciom? Zobacz film: "Jak zdrowo jeść i tracić na wadze?" spis treści 1. Zdrowa dieta dla dziecka 2. Owoce dla niemowląt 1. Zdrowa dieta dla dziecka Każde dziecko, niezależnie od swojego wieku, potrzebuje codziennej dawki witamin i składników odżywczych, a owoce są doskonałym źródłem witamin i soli mineralnych. Przede wszystkim są bogate w witaminę C, która regularnie przyjmowana, podnosi odporność organizmu. Witamina C znajduje się w czarnych porzeczkach, bananach, brzoskwiniach, jabłkach, malinach, pomarańczach, kiwi, mandarynkach. Kolejną zaletą owoców jest właściwość oczyszczania organizmu. Produkty te powinny być spożywane na surowo, ponieważ obróbka termiczna niszczy lub zmienia składniki odżywcze w nich zawarte. Owoce zjadane na surowo oczyszczają błony śluzowe oraz usuwają złogi i resztki pokarmowe. Najkorzystniejsze dla nas jest jedzenie owoców bez łączenia ich z gotowanym pożywieniem czy dodatkami, jak cukier i skrobia. Owoce warto spożywać na pusty żołądek, przed jedzeniem posiłku. Czasem dzieci, zamiast śniadania, wolą zjeść porcję świeżych owoców. Nie powinno się im tego zabraniać. 2. Owoce dla niemowląt Owoce w diecie niemowlaków powinny się pojawić około 6-7 miesiąca, kiedy zwykle zaczyna się rozszerzanie diety. Wtedy należy pozyskiwać błonnik dla dzieci. Owoce bogate w błonnik pomogą w prawidłowych wypróżnianiach się, stolec dziecka nie będzie zbity i twardy. W pierwszych miesiącach życia dziecka należy podawać jedynie rodzime owoce, jak jabłka. Są łagodne, bogate w błonnik i rzadko powodują uczulenia. Dziecko powinno poznać różne odmiany jabłek, nie tylko słodkie, ale również kwaskowate, jak antonówki. Trzeba pamiętać, że owoce egzotyczne podczas transportu mogą być traktowane silnymi środkami chemicznymi. Takie owoce można podawać jedynie w formie deserowych słoiczków, pochodzących z upraw ekologicznych. Skład tego deseru jest dokładnie przebadany. Małym dzieciom najlepiej podawać surowe owoce, jeśli jednak malec ma wrażliwy brzuszek, często cierpiał na kolkę, to można zacząć od podania musu z duszonych jabłek. Jabłko w kawałku można podać dziecku, które potrafi już gryźć. W kawałku można podawać też inne miękkie owoce, takie jak brzoskwinie i gruszki. Gryzienie owoców ćwiczy zgryz oraz mięśnie odpowiedzialne za rozwój mowy, dlatego świeże owoce to najlepsza dieta dla dziecka. Najzdrowsze owoce w żywieniu dzieci to: truskawki i czereśnie – należą do polskich owoców sezonowych i warto je jeść w okresie letnim, kiedy nasz organizm potrzebuje ochłodzenia się od środka – te owoce spełniają właśnie taką funkcję; czarne porzeczki i maliny – najlepiej smakują w sezonie, ale surowe można spokojnie przechowywać w zamrażarce, są bogatym źródłem witaminy C; jabłka, śliwki, gruszki – pojawiają się na jesieni, warto je zjadać razem ze skórką, pod którą mają najwięcej witamin; banany, pomarańcze – są dostępne przez cały rok. Należy pamiętać, że najlepiej przyswajalne przez nas i nasze dzieci są owoce, które wyrosły w naszej sferze klimatycznej. Odpowiednie żywienie dzieci wpływa na ich zdrowie i prawidłowy rozwój, dlatego pilnujmy, by jadły odpowiednią ilość owoców dziennie. polecamy